Zaloguj się

login hasło zapamiętaj mnie
Zapomniałem hasła

 

Indywidualny program zajęć rewalidacyjno – wychowawczych

 

Indywidualny program zajęć rewalidacyjno – wychowawczych

Opracowanie: mgr A. Kluczniok



Założenia programu:
Założeniem programu jest stymulowanie wszechstronnego rozwoju ucznia poprzez wykorzystanie jego aktualnych możliwości, umiejętności.

Cele ogólne:
• Tworzenie niezbędnych warunków do zapewnienia uczniowi komfortu psychicznego.
• Rozwijanie poczucia akceptacji i bezpieczeństwa.
• Nawiązywanie pozytywnego kontaktu emocjonalnego nauczyciela z uczniem.
• Wspieranie rozwoju sprawności psychofizycznej.
• Umożliwianie i tworzenie sytuacji, w których poznaje najbliższe otoczenie.
• Stymulowanie rozwoju zgodnie z indywidualnymi możliwościami i potrzebami ucznia.

Charakterystyka ucznia:
Uczeń w wyraźny sposób sygnalizuje swoje emocje. Rozumie wiele kierowanych do niego słów, poleceń. Mowa czynna jest słabo rozwinięta – uczeń wymawia pojedyncze słowa, m.in. mama, tata, ciocia, dać. Na krótką chwilę skupia się na proponowanej przez nauczyciela czynności. Potrafi chwytać małe przedmioty całą dłonią, manipuluje nimi. Nieprawidłowo chwyta kredki, pędzel. W zakresie samoobsługi wymaga całkowitej opieki rodziców.

Czas i miejsce realizacji programu:

Program będzie realizowany w domu rodzinnym ucznia pięć razy w tygodniu po dwie godziny lekcyjne. Przewiduje się wyjścia do szkoły na uroczystości szkolne, spotkania
z rówieśnikami, wyjścia do parku, na działki.

 

Sfera rozwoju: Komunikowanie się

Cel terapeutyczny: Usprawnianie motoryki narządów artykulacyjnych.

Ćwiczenia:

• Masowanie języka, warg, policzków, podniebienia.
• Wyciąganie i chowanie języka, dotykanie językiem kącików ust, zlizywanie dżemu z warg, cmokanie, dmuchanie przez rurkę.
• Masaż twarzy wg Castillo-Moralesa.
Nazywanie siebie po imieniu • Wskazywanie dziecka i wymawianie jego imienia.
• Rozpoznawanie odbicia w lustrze i wypowiadanie imienia dziecka.
• Rzucanie piłki, balonu do ucznia i wypowiadanie jego imienia..
• Zabawa w „a kuku”..
• Zabawy lalkami, pacynkami.

Cel terapeutyczny: Mówienie o sobie w pierwszej osobie „ja”. 

Ćwiczenia:

• Pytanie ucznia o jego ulubione rzeczy i czynności typu: „kto lubi lody?”, „kto chce grać w piłkę?”, kto chce iść na spacer?”, itp.
• Rozpoznawanie swojej osoby na zdjęciach
i odbicia w lustrze i odpowiadanie na pytanie ”kto to jest?” w pierwszej osobie – „ja”.

Cel terapeutyczny: Mówienie o sobie w pierwszej osobie „ja”.Wskazywanie i podawanie przedmiotów na żądanie.

Ćwiczenia:

• Nazywanie ulubionych zabawek ucznia i wskazywanie ich przez nauczyciela, nazywanie przedmiotów i wskazywanie ich ręką ucznia.
• Zachęcanie ucznia do wskazywania jednego przedmiotu spośród dwóch, trzech na polecenie „pokaż” .
• Stopniowe rozszerzanie ilości przedmiotów
i urozmaicanie ich o przedmioty użytku codziennego (szklanka, łyżka, ręcznik, itp.)
• Wykorzystywanie palca wskazującego, wdrażanie do prawidłowego ułożenia palców.
• Mówienie polecenia np. „podaj piłkę”
i kierowanie ręki dziecka do przedmiotu, pomoc w chwytaniu piłki, utrzymaniu jej i w podaniu nauczycielowi., stopniowe wycofywanie pomocy nauczyciela.

Cel terapeutyczny: Rozumienie i odpowiadanie na pytanie „Co to jest?”

Ćwiczenia:

• Wskazywanie przez nauczyciela przedmiotu
i pytanie „co to jest?” – nauczyciel podaje nazwę, np. auto (wielokrotne powtarzanie ćwiczenia).
• Wdrażanie do odpowiadania prostym zdaniem na pytanie, np. „To jest auto”.
• Stopniowe rozszerzanie zasobu słownictwa ucznia..
Rozumienie i reagowanie na polecenia typu: „chodź”, „podaj”, „pokaż” • Używanie poleceń w konkretnych sytuacjach.
• Wzmacnianie pozytywnych reakcji na polecenia.
• Łączenie komunikatów słownych z gestami.
• Wskazywanie, podawanie właściwego obrazka, zabawki, kredki spośród kilku.

Cel terapeutyczny: Wyrażanie swoich potrzeb w sposób werbalny: „pić”, „jeść”, „bawić się”.

Ćwiczenia:

• Wskazywanie na przedmioty i kojarzenie ich konkretną czynnością: butelka – pić, picie, jogurt, serek – jeść, jedzenie, zabawki – bawić się, itp.

Cel terapeutyczny:  Używanie wyrażeń „tak” i „nie” w celu decydowania o sobie.

Ćwiczenia:

• Odpowiadanie na pytania, np. „chcesz pić?”, „chcesz się bawić?” – uczeń odpowiada „tak ”lub „nie”.
• Szanowanie decyzji ucznia, przejawów decydowania o sobie.
Wzbogacanie mowy czynnej ucznia. • Nazywanie domowników, rzeczy codziennego użytku, zabawek.
• Naśladowanie głosu zwierząt, zabawy dźwiękonaśladowcze.

 

Sfera rozwoju: Sprawność motoryczna

Cel terapeutyczny:  Usprawnianie pracy rąk i palców

Ćwiczenia:

• Prostowanie pogniecionej kartki papieru, zamalowywanie farbą dużych powierzchni otwartą dłonią, doskonalenie chwytu całą dłonią poprzez: ugniatanie gąbek różnej sprężystości oraz masy solnej i plasteliny
• Doskonalenie chwytu pesetowego poprzez: sortowanie i zbieranie małych przedmiotów, przekładanie kart i nawlekanie korali.
• Rysowanie, malowanie różnymi technikami
• Doskonalenie ruchów symetrycznych
i naprzemiennych rąk - zabawy w zrywanie jabłek, podnoszenie rąk w rytm muzyki.
• Zabawy paluszkowe

Cel terapeutyczny:  Rozwijanie precyzji ruchów .

Ćwiczenia:

• Turlanie, chwytanie kuleczek, małych przedmiotów,
• Przesuwanie i nakładanie przedmiotów na kołki,
• Zabawy paluszkowe
• Przeciąganie sznurka przez otwory.
• Wodzenie palcem po śladzie.
• Ugniatanie, rwanie, robienie palcami dziur
w masach plastycznych.

Cel terapeutyczny: Usprawnianie motoryki całego ciała

Ćwiczenia:

• Masaż całego ciała.
• Ruchy naprzemienne rąk i nóg.
• Zabawy piłką, balonami.
• Zginanie kończyn w stawach, wymachy, krążenie.
• Utrzymywanie prawidłowej postawy ciała
w pozycji siedzącej i stojącej.

Cel terapeutyczny: Dostarczanie bodźców uświadamiających ciało

Ćwiczenia:

• Zabawy ruchowe uświadamiające ciało
• Kołysanie dziecka, zawijanie w kocyk,
• Masaż ciała
• Dotykanie ciała różnymi miłymi w dotyku przedmiotami
• Elementy programu Knilla

Cel terapeutyczny: Rozwijanie orientacji w schemacie ciała .

Ćwiczenia:

• Zabawy ruchowe ze śpiewem dotyczące części ciała.
• Wierszyki ze wskazywaniem części ciała.
• Zakrywanie np ręki kolorową chustą i pytanie „gdzie jest twoja ręka?”.
• Utrwalenie nazw części ciała i ich prawidłowa lokalizacja u siebie, nauczyciela i lalki, szczególnie tych, które znajdują się poza zasięgiem wzroku dziecka.
• Zaznajomienie z coraz większą ilością detali na twarzy tj.: oczy, usta, podbródek itp.
• Doszukiwanie się brakujących detali w rysunku postaci.

Cel terapeutyczny: Usprawnianie koordynacji ruchów  

Ćwiczenia:

• Wkładanie przedmiotów do pudełka
i wyjmowanie z powrotem po jednym.
• Prawidłowe trzymanie kredki, pędzla.
• Rzucanie piłką, maskotką, balonem do celu.
• Przechodzenie przez małe przeszkody (progi).

Cel terapeutyczny: Samoobsługa Zwiększanie aktywności własnej dziecka  

Ćwiczenia:

• Włączanie dziecka w proste czynności samoobsługowe.

 

Cel terapeutyczny: Wdrażanie umiejętności rozpinania i zapinania różnych zapięć.  

Ćwiczenia:

• Wspólne rozpinanie i zapinanie zamka błyskawicznego, rozwiązywanie sznurowadeł.

 

Cel terapeutyczny: Wdrażanie do podejmowania prób pomocy w czasie ubierania i rozbierania • Zakładanie czapki, owijanie szyi szalikiem 

Ćwiczenia:


• Zdejmowanie czapki, szalika, rękawiczek, skarpet
• Podawanie rąk w czasie ubierania swetra, kurtki.
• Podawanie stóp w czasie zakładania skarpet, itp.

Cel terapeutyczny: Wdrażanie do samodzielnego jedzenia łyżką.  

Ćwiczenia:

• Ćwiczenia prawidłowego trzymania łyżki.
• Nabieranie z pomocą nauczyciela pokarmu na łyżkę, stopniowe eliminowanie pomocy.
• Ćwiczenie schematu: nabieranie pokarmu, kierowanie łyżki do ust, zebranie pokarmu wargami, zjedzenie, ponowne nabieranie pokarmu.
• Stopniowe przechodzenie od potraw o konsystencji papkowatej, np. od kaszki do zup.

Cel terapeutyczny: Doskonalenie umiejętności samodzielnego picia z butelki z dzióbkiem. Wdrażanie do odkładania butelki w pozycji stojącej. 

Ćwiczenia:

• Ćwiczenia w odkładaniu, stawianiu butelki tak, aby nie wylał się sok – nauczyciel siedzi za uczniem i kieruje jego ruchami, następnie jest obok i pomaga uczniowi stopniowo pozwalając na coraz to większa samodzielność.

Cel terapeutyczny: Rozwijanie umiejętności samodzielnego picia z kubka.  

Ćwiczenia:

• Wybranie kubka z odpowiednio dużym uchwytem, który umożliwia wygodne i stabilne trzymanie.
• Ćwiczenia w prawidłowym trzymaniu kubka pustego, następnie z małą ilością płynu.
• Sterowanie ruchami ucznia - nauczyciel siedzi za uczniem.
• Stopniowe ograniczanie pomocy nauczyciela.

Cel terapeutyczny: Doskonalenie umiejętności mycia rąk.

Ćwiczenia:

• Ćwiczenia w samodzielnym puszczaniu wody, namydlaniu rąk, opłukiwaniu ich i wycieraniu do ręcznika –nauczyciel kieruje ruchami dziecka stopniowo ograniczając swoja ingerencje
i stosując tylko polecenia słowne ( odkręć, zakręć, weź mydło, opłucz, wytrzyj). 

Cel terapeutyczny: Rozwijanie umiejętności otwierania drzwi za pomocą klamki

Ćwiczenia:

• Prawidłowe chwytanie klamki, naciskanie dłonią
i pociąganie jej.

Cel terapeutyczny: Zachowania społeczne Rozwijanie zainteresowania otoczeniem.

Ćwiczenia:

• Obserwowanie najbliższego otoczenia przez okno.
• Spacery- zwracanie uwagi na otaczającą przyrodę, ludzi, samochody, itp.
• Bezpośredni kontakt z roślinami: dotykanie, wąchanie, łamanie, próbowanie.
• Kontakt z żywiołami: wodą, powietrzem, ziemią, ogniem.
• Bezpośredni kontakt ze zwierzętami: oglądanie, głaskanie.

Cel terapeutyczny: Kształtowanie umiejętności funkcjonowania w otoczeniu.

Ćwiczenia:

• Wychodzenie do sklepu, parku, kościoła.
• Zwracanie uwagi na zachowanie innych ludzi
w tych miejscach i tłumaczenie dlaczego trzeba się tak zachowywać.
• Uspokajanie aktywności ruchowej i werbalnej
w miejscach publicznych: uspokój rączki, uspokój buzię, mów ciszej.

Cel terapeutyczny: Nawiązywanie kontaktów w sposób odpowiedni do możliwości dziecka.

Ćwiczenia:

• Umożliwienie kontaktów z rówieśnikami
w szkole w czasie wizyt w zespole rewalidacyjno-wychowawczym, na świetlicy,
w czasie imprez szkolnych.
• Wspólne przebywanie z rówieśnikami w suchym basenie.
• Kontakty z osobami dorosłymi.

Cel terapeutyczny: Podawanie dłoni i stosowanie zwrotu „cześć” na powitanie i pożegnanie wraz z patrzeniem na drugą osobę.  

Ćwiczenia:

• Witanie się poprzez podanie dłoni i zwrot „cześć Dawid”.
• Uczeń nie patrzy na nauczyciela – szukanie kontaktu wzrokowego, nagradzanie gdy spojrzy.

Cel terapeutyczny: Reagowanie na zakaz „nie wolno”.  

Ćwiczenia:

• W sytuacjach, gdy uczeń zachowuje się nieprawidłowo, zabiera rzeczy, których nie może ruszać stanowczo mówimy „nie wolno”, patrząc mu w tym momencie w oczy. Powtarzamy zakaz wielokrotnie.
• Jeżeli uczeń w dalszym ciągu nie reaguje to stosujemy podpowiedź manualną i jeszcze raz mówimy „nie wolno”.

Cel terapeutyczny: Wdrażanie do współpracy z drugą osobą, umiejętności wspólnej zabawy.

Ćwiczenia:

• Aranżowanie sytuacji, w których uczeń musi współpracować z drugą osobą, np. wspólne zbieranie klocków, podlewanie kwiatów, rozkładanie i składanie kocyka, itp.
• Wspólna zabawa piłką – rzucanie, turlanie do drugiej osoby.

Sfera rozwoju: Percepcja wzrokowa

Cel terapeutyczny:  Dostrzeganie bodźców wzrokowych  

Ćwiczenia:

• Oglądanie kolorowych ilustracji, książeczek dla dzieci, czasopism.
• Zwracanie uwagi na bodźce świetlne – świeczka, latarka, oświetlenie świąteczne.

Cel terapeutyczny: Zatrzymywanie wzroku na bodźcach wzrokowych, wydłużanie czasu koncentracji na tych bodźcach.  

Ćwiczenia:

• Ukierunkowane oglądanie kolorowych ilustracji, książeczek, przyglądanie się szczegółom.• Oglądanie krótkich bajek dla dzieci, programów telewizyjnych.

Cel terapeutyczny: Rozwijanie spostrzegawczości.  

Ćwiczenia:

• Oglądanie ilustracji i dostrzeganie szczegółów.
• Obserwacja najbliższego otoczenia - spacery, wyglądanie przez okno.
• Zauważanie zmian w przyrodzie w poszczególnych porach roku.
• Dobieranie w pary takich samych obrazków.
• Wybieranie spośród kilku ilustracji obrazka prezentowanego przez nauczyciela.

Cel terapeutyczny: Rozwijanie umiejętności różnicowania, segregowania przedmiotów ze względu na cechy zewnętrzne: kolor, kształt, wielkość.  

Ćwiczenia:

• Duże i małe przedmioty (klocki, auta, piłki)
• Klocki czerwone, żółte, niebieskie, zielone.
• Przedmioty okrągłe, prostokątne.
• Zauważanie różnicy pomiędzy wskazywanymi przedmiotami: „pokaż małe auto”, „pokaż czerwony klocek”, „co jest okrągłe – piłka czy klocek” .
• Wybieranie spośród klocków różnego koloru tylko czerwonych, zielonych itp.
• Wkładanie do różnych pojemników małych i dużych przedmiotów.

Sfera rozwoju: Percepcja słuchowa

Cel terapeutyczny: Usprawnianie koordynacji wzrokowo-ruchowej.  

Ćwiczenia:

• Wodzenie palcem po wzorze.
• Rysowanie po śladzie.
• Zamalowywanie narysowanych konturów.
• Wkładanie klocków różnych kształtów do odpowiednich otworów.
• Nawlekanie, przeciąganie sznurka przez otwory.
• Układanie całości z elementów, rozkładanie całości na elementy. – puzzle 2,3 i 4-elementwe.
• Układanie wieży z klocków, kubeczków, pudełek.

Cel terapeutyczny: Koncentracja uwagi na bodźcach słuchowych i wydłużanie czasu koncentracji.

Ćwiczenia:

• Wsłuchiwanie się w odgłosy dochodzące z najbliższego otoczenia i próba rozpoznawanie ich.
• Słuchanie piosenek, wierszy, słuchowisk radiowych.
• Słuchanie poleceń słownych nauczyciela.
• Wspólne muzykowanie na instrumentach perkusyjnych.
• Wystukiwanie rytmów.
• Spontaniczne, swobodne zabawy przy muzyce i śpiewie.

Cel terapeutyczny: Rozpoznawanie dźwięków wydawanych przez różne przedmioty, zwierzęta.  

Ćwiczenia:

• Uderzanie w przedmioty z różnych materiałów.
• Toczenie hałasujących przedmiotów.
• Rozpoznawanie hałasujących zabawek.
• Uderzanie o siebie dwoma identycznymi lub różnymi przedmiotami.
• Odbijanie gumowych zabawek.
• Przelewanie wody.
• Przesuwanie przedmiotów.
• Drapanie po powierzchni szklanej, papierowej, metalowej.
• Rozpoznawanie głosu, szmeru.
• Zabawy dźwiękonaśladowcze – próby naśladowania dźwięków wydawanych przez różne przedmioty, zwierzęta

Cel terapeutyczny: Kojarzenie wrażeń słuchowych z wibracjami oraz z wykonywaniem pewnego ruchu:

Ćwiczenia: 

• Uderzenie w bębenek, w balon, w piłkę.
• Uderzanie pałeczką w cymbałki.
• Stukanie przedmiotem o przedmiot.
• Potrząsanie grzechotką, pukanie, ściskanie piszczącej zabawki, klaskanie w dłonie i wiele innych podczas codziennych czynności i zabaw .

Cel terapeutyczny: Kontrastowanie bodźców dźwiękowych: 

Ćwiczenia:


• Słuchanie dźwięków, całych piosenek
i określanie: głośny-cichy, szybki-wolny.
• Słuchanie dźwięków wygrywanych przez nauczyciela, próby samodzielnego grania głośno-cicho, szybko-wolno

Cel terapeutyczny: Percepcja dotykowa, czuciowa Dostarczanie bodźców dotykowych i dotykowo-ruchowych. 

Ćwiczenia:
• Zabawy paluszkowe, głaskanie, poklepywanie, delikatne łaskotanie, podszczypywanie.
• Dotykanie przesypywanie ugniatanie rozcieranie na ręce i na innych częściach ciała piasku
• Przelewanie, chlapanie, reagowanie na temperaturę wody., ryżu, kaszy.
• Zabawy masami plastycznymi.

Cel terapeutyczny: Dostarczanie doznań czuciowych.

Ćwiczenia:
• Ciepłe i zimne podmuchy powietrza np.: dmuchanie na dłoń dziecka ,podmuchy suszarki do włosów itp.
• Ciepło-zimno: dotykanie ciepłych i zimnych przedmiotów: kaloryfer, woda ciepła-zimna itp. 

Cel terapeutyczny: Rozwijanie orientacji w schemacie ciała: wszelkie zmiany położenia.

Ćwiczenia:

• Wszelkie zmiany położenia
• Ćwiczenia programami M. i Ch. Knillów.
• Zabawy ruchowe z pokazywaniem, dotykaniem części ciała.

Sfera rozwoju: Percepcja smakowo-węchowa

Cel terapeutyczny: Dostarczanie doznań smakowych i węchowych

Ćwiczenia:

• Jedzenie sezonowych owoców i warzyw.
• Wąchanie kwiatów, perfum, mydła.
• Rozróżnianie zapachów: przyjemny-nieprzyjemny.
• Jedzenie produktów o różnej konsystencji.

Cel terapeutyczny: Uwrażliwianie na smaki i zapachy.

Ćwiczenia:
• Jedzenie produktów o wyraźnym smaku słodkim, kwaśnym, gorzkim.
• Wąchanie jedzenia przed spożyciem go.
• Wąchanie perfum, kwiatów, artykułów drogeryjnych, itp.



Metody pracy:
W zależności od potrzeb wykorzystuje się elementy następujących metod:
• Metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne
• Masaż twarzy wg Castillo-Moralesa
• Metoda Aktywności M. Ch. Knillów
• Metody Terapii Behawioralnej
• Metoda Kinezjologii Edukacyjnej Paula Dennissona
• Muzykoterapia
• Metoda F. Affolter
• Poranny krąg.
• Masaże ciała, zabawy paluszkowe

Formy pracy:
Praca indywidualna dostosowana do aktualnych możliwości ucznia.

Zasady pracy (wg K. Kirejczyka):
• Zasada gruntownej znajomości dziecka
• Zasada dostosowania poczynań pedagogicznych do możliwości potrzeb dzieci oraz warunków środowiskowych
• Zasada aktywnego i świadomego udziału dziecka w pracy pedagogicznej
• Zasada wszechstronnej poglądowości i przykładu
• Zasada zintegrowanego oddziaływania pedagogicznego
• Zasada trwałości osiągnięć, umiejętności korzystania z nich i dalszego ich doskonalenia.

Ocena osiągnięć ucznia:
Ocena opisowa, mająca formę ustną – bieżąca informacja o osiągnięciach ucznia, doświadczanych przez niego trudnościach, cechach osobowości ucznia, jego mocnych
i słabych stronach, propozycjach działań, które należałoby podjąć aby uczeń mógł pokonywać swoje trudności oraz formę pisemną - po zakończeniu pierwszego semestru i na koniec roku szkolnego.

Ewaluacja programu:
Polega na zbieraniu informacji o uczniu, analizie i interpretacji danych oraz na ocenie wartości podjętych działań.